CĂN CỨ PHÁP LÝ VÀ THỦ TỤC THAY ĐỔI HỌ, TÊN CHO NGƯỜI THÀNH NIÊN – HƯỚNG DẪN TỪ HT LEGAL VN (CÔNG TY LUẬT UY TÍN TẠI TP HỒ CHÍ MINH, VIỆT NAM)
Việc thay đổi họ, tên là một thủ tục pháp lý quan trọng trong nhiều hoàn cảnh khác nhau như nhận nuôi con nuôi, kết hôn có yếu tố nước ngoài hoặc đơn giản là theo nguyện vọng cá nhân. Tuy nhiên, đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, việc thay đổi họ, tên chỉ được thực hiện trong những trường hợp luật định cụ thể và phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật.
Trong bài viết này, Công ty Luật TNHH HT Legal VN sẽ cùng Quý khách hàng tìm hiểu chi tiết về các trường hợp được phép thay đổi họ, tên và thủ tục thực hiện đối với người trên 18 tuổi.
I – Câu chuyện thực tế
Một khách hàng của HT Legal VN là chị Hoa (26 tuổi), hiện đang mang họ của mẹ. Tình trạng hôn nhân của bố mẹ chị là đã ly hôn. Xuất phát từ nguyện vọng của người bố, chị Hoa có nhu cầu thực hiện thủ tục pháp lý để thay đổi họ của mình từ họ mẹ sang họ bố.
Đồng thời, về nhu cầu thay đổi tên, tên trong giấy tờ tùy thân hiện tại của chị là Hoa. Tuy nhiên, chị Hoa đang sở hữu và điều hành một cơ sở kinh doanh Spa với thương hiệu là Hải Yến. Trong quá trình làm việc và giao dịch, khách hàng và đối tác thường xuyên nhầm lẫn tên thật của chị với tên thương hiệu. Do đó, chị Hoa có nhu cầu thay đổi tên vì lý do nhu cầu công việc, cá nhân nhằm tạo sự thống nhất, thuận tiện trong quá trình kinh doanh cũng như giao tiếp. Chị Hoa thắc mắc rằng: trong trường hợp này, chị Hoa có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ, tên của mình không?
II – Căn cứ pháp lý
1. Người trên 18 tuổi được thay đổi họ, tên trong trường hợp nào?
a) Trường hợp thay đổi họ
Theo khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
– Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
– Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
– Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
– Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
– Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
– Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
– Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
– Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.
b) Trường hợp thay đổi tên
Theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Bộ Luật dân sự năm 2015, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi tên trong trường hợp sau đây:
– Theo yêu cầu của người có tên mà việc sử dụng tên đó gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, đến danh dự, quyền, lợi ích hợp pháp của người đó;
– Theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi về việc thay đổi tên cho con nuôi hoặc khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại tên mà cha đẻ, mẹ đẻ đã đặt;
– Theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người con khi xác định cha, mẹ cho con;
– Thay đổi tên của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
– Thay đổi tên của vợ, chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại tên trước khi thay đổi;
– Thay đổi tên của người đã xác định lại giới tính, người đã chuyển đổi giới tính;
– Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.
– Việc thay đổi họ, tên cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó. Việc thay đổi họ, tên của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ cũ.
=> Như vậy, không phải trường hợp nào cũng được thay đổi họ, tên, pháp luật chỉ cho phép cá nhân thay đổi họ, tên trong các trường hợp đã nêu ở trên.
2. Phân tích từ HT Legal VN
Trong trường hợp của chị Hoa:
Thứ nhất, yêu cầu thay đổi họ của chị Hoa từ họ mẹ sang họ bố (tức từ họ của mẹ đẻ sang họ của cha đẻ) là hoàn toàn khả thi, bởi căn cứ điểm a khoản 1 Điều 27 Bộ Luật Dân sự năm 2015 thì cá nhân có quyền thay đổi họ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ và ngược lại.
Thứ hai, chị Hoa muốn thay đổi tên Hoa thành Yến để tránh nhầm lẫn trong kinh doanh, tạo sự thống nhất, thuận lợi hơn trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, để được cơ quan nhà nước chấp thuận, chị Hoa cần chứng minh được:
Việc tên thật “Hoa” và tên thương hiệu “Yến” bị nhầm lẫn thường xuyên đã trực tiếp ảnh hưởng đến lợi ích hợp pháp của chị trong các giao dịch dân sự và hoạt động kinh doanh.
– Sự “Gây nhầm lẫn”: Khách hàng và đối tác không phân biệt được tên pháp lý Hoa và tên giao dịch Yến, có thể dẫn đến sai sót khi ký kết hợp đồng, chuyển khoản ngân hàng, và phát hành hóa đơn, có thể kể đến các tài liệu chứng minh như: email/tin nhắn nhầm lẫn của đối tác, hợp đồng bị sai sót, sao kê ngân hàng cho thấy giao dịch nhầm lẫn,
– Ảnh hưởng “Lợi ích hợp pháp”: Sự bất tiện và thiếu thống nhất này cản trở hoạt động kinh doanh, làm giảm hiệu quả công việc và ảnh hưởng đến việc xây dựng thương hiệu cá nhân gắn liền với doanh nghiệp.
Như vậy, yêu cầu đổi tên của chị Hoa hoàn toàn khả thi trong trường hợp chị Hoa có đầy đủ các căn cứ chứng minh việc sử dụng tên thật gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến quyền lợi, lợi ích hợp pháp của mình.
III – Thủ tục, thời gian thực hiện việc thay đổi họ, tên
Cơ quan có thẩm quyền: Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Trung tâm phục vụ hành chính công nơi Quý khách hàng đang đăng ký thường trú.
Hồ sơ gồm:
– Tờ khai theo mẫu quy định tại Nghị định 123/2015/NĐ-CP;
– Bản chính Giấy khai sinh;
– Căn cước công dân/Thẻ căn cước, sổ hộ khẩu (hoặc giấy xác nhận thông tin cư trú);
– Đơn trình bày lý do đổi tên, họ (có xác nhận của Tổ trưởng khu phố trong trường hợp thay đổi tên);
– Văn bản ủy quyền theo quy định của pháp luật trong trường hợp ủy quyền thực hiện việc đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch. Trường hợp người được ủy quyền là ông, bà, cha, mẹ, con, vợ, chồng, anh, chị, em ruột của người ủy quyền thì văn bản ủy quyền không phải chứng thực.
Thời gian giải quyết: Theo quy định tại Điều 28 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, là 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ; trường hợp cần xác minh thông tin thì thời hạn xử lý không quá 05 ngày làm việc.
Kết quả: Giấy khai sinh và các giấy tờ hộ tịch khác sẽ được cập nhật lại theo tên mới; các giấy tờ nhân thân khác (CCCD, giấy phép lái xe,…) được cập nhật lại tương ứng theo yêu cầu và hồ sơ của người đề nghị đổi họ, tên.
IV – Tham vấn của Công ty Luật TNHH HT Legal VN
Thực tiễn cho thấy việc thay đổi đồng thời họ và tên thường đòi hỏi hồ sơ bổ sung và xác minh nhân thân kỹ lưỡng. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi công dân đăng ký thường trú, trước khi quyết định, thường phải tham khảo ý kiến của nhiều cơ quan chuyên môn như: Cục Hộ tịch – Quốc tịch – Chứng thực (Bộ Tư pháp), tổ trưởng tổ dân phố, người làm chứng hoặc những người hiểu rõ về nhân thân của người yêu cầu. Việc này nhằm xác minh tính xác thực của lý do thay đổi họ, tên, tránh các trường hợp lợi dụng việc đổi tên để trốn tránh nghĩa vụ dân sự, hành chính hoặc nhằm mục đích không chính đáng khác.
Trên thực tế, dù người yêu cầu đã trình bày lý do hợp lý và cung cấp hồ sơ đầy đủ, cơ quan hộ tịch vẫn yêu cầu xác minh thêm tại nơi cư trú hoặc nơi đã đăng ký khai sinh khi có thay đổi đồng thời cả họ và tên.
Đối với trường hợp của Quý khách hàng thay đổi họ tên do nhu cầu công việc, việc được chấp thuận hay không phụ thuộc nhiều vào khả năng chứng minh rằng tên hiện tại thực sự gây nhầm lẫn, bất tiện hoặc ảnh hưởng đến công việc, giao tiếp xã hội. Nếu không có tài liệu chứng minh cụ thể như: phản ánh của đối tác, cơ quan, đồng nghiệp hoặc bằng chứng về việc hiểu nhầm tên trong các hoạt động nghề nghiệp, hồ sơ rất dễ bị từ chối giải quyết.
V – Kết luận
Từ các căn cứ và phân tích nêu trên, Công ty Luật TNHH HT Legal VN có quan điểm nhận định rằng: chị Hoa đổi họ từ họ của mẹ sang họ của bố là có cơ sở pháp luật và khả thi. Riêng đối với phần thay đổi tên từ “Hoa” sang “Yến”, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét trên cơ sở mức độ hợp lý, thực tế và chứng cứ kèm theo.
Công ty Luật TNHH HT Legal VN
*Đồng hành pháp lý – Chuyên sâu, tận tâm, hiệu quả*
Hân hạnh đón tiếp quý khách hàng theo địa chỉ sau:
Luật sư Nguyễn Thanh Trung hoặc CÔNG TY LUẬT TNHH HT LEGAL VN
VP1: 12 Hẻm 602/37 Điện Biên Phủ, phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
VP2: 207B Nguyễn Phúc Chu, phường Tân Sơn, TP. Hồ Chí Minh
VP3: 5 Ngách 252/115 phố Tây Sơn, phường Đống Đa, TP. Hà Nội
Email: info@htlegalvn.com Hotline: 09 6161 4040 – 09 2222 4040