GÓC NHẠC | Viết tay hay đánh máy, hát bằng người hay bằng máy: điều gì mới quyết định giá trị của âm nhạc?
Trong những năm gần đây, khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tạo âm nhạc, một câu hỏi thường được đặt ra: Âm nhạc làm theo cách truyền thống và âm nhạc làm với công nghệ (AI) thì cái nào hay hơn?
Thoạt nghe, đây là một câu hỏi về công nghệ. Nhưng thực ra, nó lại khá giống một câu chuyện rất quen thuộc trong đời sống.
Hãy thử nghĩ đến việc viết một lá đơn hay một bản bào chữa trong pháp luật. Ngày trước, người ta viết tay. Ngày nay, phần lớn các văn bản được soạn thảo bằng máy tính.
Nhưng khi một lá đơn được đọc hoặc một bản bào chữa được xem xét, điều mà người ta quan tâm không phải là: Văn bản được viết bằng bút hay bằng bàn phím, chữ đẹp hay chữ xấu, được soạn nhanh hay chậm.
Điều quan trọng hơn cả là:
- Nội dung có đúng hay không
- Lập luận có chặt chẽ hay không
- Người viết có hiểu đúng vấn đề hay không
- Câu chữ có đủ sức thuyết phục hay không.
Một bản bào chữa hay một lá đơn không có giá trị vì cách nó được tạo ra. Giá trị của nó được quyết định bởi nội dung và lập luận, và cuối cùng được đánh giá bởi cơ quan tiếp nhận — đặc biệt là Tòa án.
Cây bút hay bàn phím không quyết định kết quả. Tư duy và nội dung của người viết mới quyết định.
Âm nhạc, ở một góc độ nào đó, cũng có logic tương tự. Một nhạc sĩ truyền thống có thể tự chơi đàn, tự viết giai điệu, tự dựng bản phối bằng dàn nhạc.
Trong khi đó, một người làm nhạc trong thời đại công nghệ có thể sử dụng AI như một nhạc cụ mới để hiện thực hóa ý tưởng và ca từ.
Hai con đường khác nhau. Nhưng điều quyết định giá trị của một tác phẩm âm nhạc không nằm ở công cụ.
Trong âm nhạc có một yếu tố rất quan trọng: cái tai nghe.
Chính cái tai của người làm nhạc quyết định: đoạn nào nên chậm lại, đoạn nào nên dừng, chỗ nào cần im lặng, chỗ nào nên bùng lên cảm xúc.
AI có thể tạo ra âm thanh. Nhạc cụ có thể tạo ra giai điệu. Nhưng AI không biết đoạn nào thật sự hay. Chỉ có cái tai của người làm nhạc mới nhận ra khi nào một đoạn nhạc “đúng”, và khi nào một đoạn nhạc “chưa chạm”.
Một phản biện rất thực tế có thể thấy ngay trong lĩnh vực ngôn ngữ.
Nếu yêu cầu một người không quen viết văn tạo ra một đoạn văn có hình ảnh ẩn dụ, sự chuyển cảm xúc từ vui sang buồn, cao trào và một ý nghĩa sâu hơn phía sau, phần lớn sẽ gặp khó khăn. Hoặc thử yêu cầu họ viết một bài thơ ngắn có hình ảnh, nhịp điệu, cảm xúc và một tầng nghĩa nghệ thuật, nhiều người sẽ phải dừng lại.
Bởi vì ngôn ngữ nghệ thuật không tự nhiên xuất hiện. Nó đến từ trải nghiệm, cảm xúc và khả năng cảm nhận cái đẹp.
Âm nhạc cũng giống như vậy. AI có thể tạo ra giai điệu. Nhạc cụ có thể tạo ra âm thanh. Nhưng ý tưởng, hình ảnh và câu chuyện trong một bài hát không tự nhiên sinh ra từ máy. Chúng phải đến từ người sáng tạo.
Nếu công nghệ tự tạo ra nghệ sĩ, thì hàng triệu người dùng cùng một công cụ đã có thể tạo ra hàng triệu bài hát hay như nhau.
Nhưng thực tế không phải vậy. Cùng một công cụ, có người chỉ tạo ra những âm thanh bình thường. Nhưng cũng có người lại tạo ra một bài hát khiến người nghe nhớ rất lâu. Giống như cùng một cây guitar, ai cũng có thể cầm đàn và bấm vài hợp âm. Nhưng để cây đàn cất lên những giai điệu khiến người ta xúc động, người chơi không chỉ cần cảm xúc, mà còn phải hiểu chính cây đàn của mình.
Người nghệ sĩ phải biết dây đàn nào đang rung, hợp âm nào nên vang lên, nhịp nào nên dừng lại. Chỉ khi hiểu công cụ, người nghệ sĩ mới có thể dùng nó để truyền tải cảm xúc của mình.
Vì vậy, sự khác biệt không nằm ở cây đàn. Nó nằm ở người chơi đàn — và cái tai của họ.
Âm nhạc với công nghệ cũng vậy. Sự khác biệt không nằm ở công cụ. Nó nằm ở cái tai, trải nghiệm và cảm xúc của người làm nhạc.
Điều này, trong thực tiễn nghề luật, cũng có sự tương đồng. Trong lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và giải quyết tranh chấp về sở hữu trí tuệ, không phải cứ là luật sư thì đều có thể tư vấn hoặc xử lý tốt. Bởi vì ngoài việc hiểu luật, người luật sư còn cần hiểu bản chất của sáng tạo.
Một bài hát hay một tác phẩm nghệ thuật không chỉ là những dòng chữ hay những nốt nhạc. Đó còn là ý tưởng, phong cách, cấu trúc và cảm xúc của người sáng tạo.
Nếu không hiểu được điều đó, việc phân tích, bảo vệ hay tranh luận về quyền sở hữu trí tuệ rất khó đi đến bản chất của vấn đề.
Trong tương lai, khi công nghệ AI tiếp tục phát triển mạnh, những sản phẩm na ná nhau có thể xuất hiện ngày càng nhiều. Khi đó, câu chuyện quan trọng có lẽ không còn nằm ở việc ai làm nhạc bằng cách nào, mà là làm thế nào để bảo vệ đứa con tinh thần của mình trong một thế giới sáng tạo ngày càng dày đặc.
Một nghệ sĩ đôi khi cũng không phải là người quyết định cuối cùng bài hát của mình có “hay” hay không. Điều đó thuộc về khán thính giả, về những đôi tai đang lắng nghe và cảm nhận âm nhạc.
Nhưng một nghệ sĩ thực thụ luôn biết cách tạo ra một điều gì đó thật sự của riêng mình. Chính cái riêng đó khiến người nghe nhận ra tác giả và cũng chính cái riêng đó đủ sức chứng minh quyền của người sáng tạo đối với tác phẩm của mình.
Công cụ có thể thay đổi theo thời đại. Nhạc cụ có thể thay đổi theo công nghệ. Nhưng cái tai của người nghệ sĩ và dấu ấn cá nhân trong sáng tạo vẫn luôn là thứ tạo nên giá trị thật.
Bởi vì AI có thể tạo ra âm thanh. Nhưng chỉ cái tai của người nghệ sĩ mới biết âm thanh nào đáng để giữ lại. Và đôi khi, không phải người tạo ra âm nhạc quyết định nó hay. Mà chính những đôi tai lắng nghe mới là người quyết định điều đó.
—
Trung GPT – Nhạc Sĩ Ban Đêm
Cinematic Soul – Nhạc cho những tâm hồn từng đi qua bão.
CÔNG TY LUẬT TNHH HT LEGAL VN
Đồng hành pháp lý – Chuyên sâu, hiệu quả, tín thác
HT Legal VN hân hạnh được đồng hành và cung cấp dịch vụ pháp lý cho Quý khách hàng theo địa chỉ sau:
Văn phòng TP. Hồ Chí Minh
• VP1: 12 Hẻm 602/37 Điện Biên Phủ, phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
• VP2: 207B Nguyễn Phúc Chu, phường Tân Sơn, TP. Hồ Chí Minh
Văn phòng TP. Hà Nội
• VP3: 5 Ngách 252/115 phố Tây Sơn, phường Đống Đa, TP. Hà Nội
📧 Email: info@htlegalvn.com
📞 Hotline: 09 6161 4040 – 09 2222 4040